Câu chuyện
Người mang quê nhà đi xa
Quỳnh Nguyễn, sinh năm 1989 — và con đường từ một bình luận trên Facebook đến một aktiebolag Thuỵ Điển.
Mùa đông đầu tiên ở Thuỵ Điển, Quỳnh mười ba tuổi.
Cô không nhớ nhiều về chuyến bay. Cô nhớ ánh sáng. Thứ ánh sáng tháng Mười Một ở đây không giống bất cứ thứ ánh sáng nào cô từng biết — nó đến muộn, đi sớm, và suốt phần lớn thời gian chỉ là một màu xám dịu dàng. Ở nhà, mặt trời gõ cửa lúc năm giờ sáng và không bao giờ xin phép. Ở đây, mặt trời gõ cửa rất khẽ, như sợ làm phiền.
Hai mươi bốn năm sau, cô vẫn ở lại. Và cô đã hiểu ra một điều mà năm mười ba tuổi cô chưa hiểu: người ta không chọn giữa hai quê hương. Người ta học cách làm cây cầu.
Nghề đầu tiên của đời cô là phiên dịch — dù chưa ai trả cho cô đồng nào.
Đến năm thứ ba ở Thuỵ Điển, cô là người dịch cho mẹ. Đến năm thứ năm, cô dịch cả những thứ khó hơn ngôn ngữ: tại sao người hàng xóm không sang chơi mà lại nhắn tin hẹn trước ba tuần, tại sao ở đây không ai hỏi lương của ai, và cả sự im lặng.
Cô nhận ra một điều làm cô phiền lòng nhiều năm: người Thuỵ Điển biết về Việt Nam quá ít. Họ biết chiến tranh. Họ biết phở. Hết. Trong khi cái cô mang theo là một đất nước đầy những thứ tinh tế mà không ai kể cho họ nghe. Không ai kể, vì không ai dịch. Mà dịch thì không chỉ cần biết hai thứ tiếng — cần thương cả hai.
Bắt đầu từ một bình luận
Không có nhà đầu tư, không có kế hoạch ba mươi trang. Queenie89 bắt đầu bằng một tấm ảnh chụp vội và một dòng chữ: ai cần thì để lại tên và số lượng dưới bình luận.
Mỗi chuyến đi là một danh sách dài những cái tên và những món đồ người ta gửi gắm. Có người nhờ mua một hộp kem dưỡng. Có người nhờ chọn quà cho con gái sắp cưới, và dặn kỹ: chị chọn giúp em, chị có mắt.
Chính chữ “chị có mắt” ấy là vốn liếng đầu tiên. Không phải tiền. Là niềm tin.
Từ một mình thành hai, rồi ba. Một đội nhỏ, chia lợi nhuận sòng phẳng, giữ lại một phần cho quỹ chung. Cô học kế toán Thuỵ Điển bằng cách tự làm sai rồi tự sửa, rồi đăng ký aktiebolag. Người ta hay kể chuyện khởi nghiệp như một khoảnh khắc loé sáng. Thật ra nó là vài trăm đêm đóng gói hàng đến hai giờ sáng, và sáng hôm sau vẫn dậy đúng giờ.
Cái tên
Queenie là tên người ta gọi cô ở đây, khi cái tên thật có dấu trở nên quá khó cho những cái lưỡi Bắc Âu. 89 là năm cô sinh ra. Ghép lại, cái tên nói đúng điều cô muốn nói: tôi là ai, và tôi đến từ đâu.
Trong logo Q89 có một con sóng chạy xuyên qua chữ Q. Người thiết kế vẽ nó như một nét trang trí. Với Quỳnh, đó là biển Đông và biển Baltic gặp nhau trong cùng một nét vẽ.
Xem bốn mảng kinh doanh →